ช่วงที่ค่าฝุ่น PM2.5 สูง หลายคนเริ่มมีอาการคัดจมูก แน่นหน้า ปวดหัว หรือมีน้ำมูกเรื้อรัง และมักคิดว่าเป็นแค่หวัดหรือภูมิแพ้กำเริบ แต่ในความเป็นจริง ฝุ่นละอองขนาดเล็กสามารถกระตุ้นให้เยื่อบุโพรงจมูกและไซนัสอักเสบ จนพัฒนาเป็น “ไซนัสอักเสบ” ได้ โดยเฉพาะในคนที่มีภูมิแพ้หรือมีประวัติโรคทางเดินหายใจเดิม

PM2.5 คืออะไร และทำร้ายโพรงไซนัสอย่างไร

PM2.5 คือ ฝุ่นละอองขนาดเล็กมาก (เล็กกว่า 2.5 ไมครอน) สามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจได้ลึก เมื่อสูดดมเข้าไปจะทำให้เยื่อบุจมูกเกิดการระคายเคืองและอักเสบ ส่งผลให้เกิด

• เยื่อบุจมูกบวม
• มีการสร้างสารคัดหลั่งมากขึ้น

เมื่อเยื่อบุบวม + เมือกเหนียวมากขึ้น จะทำให้ รูระบายของโพรงไซนัสแคบลง ส่งผลให้การระบายอากาศไม่ดี และเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ จนเกิด ไซนัสอักเสบตามมา

สัญญาณเตือน ไซนัสอาจกำลังอักเสบช่วงฝุ่นสูง

หากมีอาการต่อไปนี้ร่วมกัน และเป็นต่อเนื่องหลายวัน ควรระวังไซนัสอักเสบ:

• คัดจมูก แน่นจมูก หายใจไม่โล่ง
• ปวดตื้อบริเวณโหนกแก้ม หน้าผาก หรือรอบตา
• น้ำมูกข้น สีเหลืองหรือเขียว
• เสมหะไหลลงคอ ไอเรื้อรัง
• กลิ่นลดลงหรือไม่ได้กลิ่น
• ปวดศีรษะ หนักหน้า
• ผู้ที่สูบบุหรี่
• ผู้ป่วย

**อาการดังกล่าวมักชัดขึ้นในช่วงที่ค่าฝุ่นสูงต่อเนื่อง**

ใครบ้างที่เสี่ยงมากกว่าคนทั่วไป

กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่:

• ผู้ที่เป็นภูมิแพ้จมูก
• ผู้ที่เคยเป็นไซนัสอักเสบหรือเป็นไซนัสอักเสบเรื้อรังเดิมอาการจะกำเริบได้ 
• เด็กและผู้สูงอายุ
• ผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจเรื้อรัง หอบหืด ถุงลมโป่งพอง
• คนทำงานกลางแจ้ง
• ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ค่าฝุ่นสูงเป็นประจำ
• ผู้ที่สูบบุหรี่
• คนที่อยู่อาศัยในห้องปิดโดยไม่มีระบบกรองอากาศ

วิธีลดความเสี่ยงไซนัสกำเริบในช่วง PM2.5

• ใส่หน้ากากกรองฝุ่นเมื่อออกนอกอาคาร
• ลดเวลาทำกิจกรรมกลางแจ้งวันที่ค่าฝุ่นสูง
• ใช้เครื่องฟอกอากาศในห้องนอนและในบ้าน
• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเพื่อลดฝุ่นสะสม
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ ช่วยให้เมือกไม่เหนียวข้น
• ควบคุมอาการภูมิแพ้ให้ดี ตรวจรักษาตรวจเนื่อง 

เมื่อไรควรพบแพทย์? ควรเข้ารับการตรวจ หากมีอาการคัดจมูกและปวดหน้านานเกิน 10 วัน อาการรุนแรงขึ้น หรือเป็นซ้ำบ่อย โดยเฉพาะในช่วงค่าฝุ่นสูง เพราะอาจต้องได้รับการประเมินและรักษาเฉพาะทาง

ขอบคุณข้อมูลจาก นพ.จีรยุทธ อวยพรเจริญผล ศูนย์หู คอ จมูก โรงพยาบาลศิครินทร์ กรุงเทพ