ตัวเขียว – เหนื่อยง่าย – ไม่โต… สัญญาณเตือนภัยที่คุณพ่อคุณแม่ไม่ควรนิ่งนอนใจอย่างยิ่ง เนื่องจากอาการเหล่านี้อาจเป็นตัวบ่งชี้ว่าลูกน้อยกำลังมีภาวะ “โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด” (Congenital Heart Disease) ได้
ตัวเขียว (Cyanosis)
- ให้ดูที่ริมฝีปาก, ปลายมือ-ปลายเท้า หรือลิ้น ว่ามีสีคล้ำหรือม่วงคล้ำหรือไม่ บางคนอาจเป็นตลอดเวลา หรือบางคนจะเห็นชัดขึ้นเวลาที่เด็กร้องไห้ งอแง
- สาเหตุที่เด็กตัวเขียว อาจเกิดจากระดับออกซิเจนในเลือดดำปนกับเลือดแดง ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ
เหนื่อยง่าย (Dyspnea)
- ในทารกสังเกตได้ตอนกินนม เด็กจะดูดนมช้า กินได้นิดเดียวก็ต้องหยุดพัก มีเหงื่อออกท่วมตัวขณะกินนม หรือหายใจเร็วจนซี่โครงบุ๋ม
- ในเด็กโต จะเหนื่อยง่ายกว่าเด็กวัยเดียวกัน วิ่งเล่นได้แป๊บเดียวก็ต้องนั่งพัก หรือบางคนมีพฤติกรรมชอบนั่งยองๆ เพื่อพักเหนื่อย
ไม่โต (Failure to Thrive)
- การเจริญเติบโตช้า น้ำหนักและส่วนสูงไม่ขึ้นตามเกณฑ์มาตรฐาน แม้จะพยายามป้อนอาหารหรือนมมากแค่ไหนก็ตาม
- สาเหตุของอาการไม่โต เพราะร่างกายต้องใช้พลังงานอย่างหนักในการทำงานของหัวใจและการหายใจ ทำให้พลังงานที่จะนำไปใช้ในการเจริญเติบโตลดลง
ทำอย่างไร? เมื่อสงสัยว่าลูกรักมีภาวะหัวใจพิการแต่กำเนิด
เมื่อคุณพ่อคุณแม่เริ่มสังเกตเห็นสัญญาณเตือน สิ่งสำคัญที่สุดคือ “การสังเกตอย่างละเอียดและปรึกษากุมารแพทย์เฉพาะทางให้เร็วที่สุด” ขั้นตอนการรับมือเมื่อสงสัยว่าลูกมีภาวะหัวใจพิการแต่กำเนิด
1) สังเกตอาการ “เขียว-หอบ-เหนื่อย”
- ขณะดูดนม: เหนื่อยง่าย เหงื่อออกท่วมตัว ดูดนมได้นิดเดียวก็ต้องหยุดพัก หรือใช้เวลานานกว่าปกติมาก
- สีผิว: ปาก ลิ้น หรือปลายมือปลายเท้ามีสีคล้ำหรือพิมพ์เขียว (โดยเฉพาะเวลาทารกร้องไห้หรือออกแรง)
- การหายใจ: หายใจเร็ว หายใจหอบ หรือหน้าอกบุ๋มขณะหายใจ
- พัฒนาการ: น้ำหนักตัวขึ้นช้ามาก ไม่เป็นไปตามเกณฑ์แม้จะกินปกติ
2) บันทึกอาการและถ่ายวิดีโอ
- จังหวะที่ลูกดูดนมแล้วเหนื่อย หรือจังหวะที่หายใจหอบ อาจจดบันทึกเพิ่มว่า อาการเป็นตอนไหน บ่อยเท่าไหร่ และมีปัจจัยอะไรที่ทำให้ดูแย่ลงหรือไม่
3) พบกุมารแพทย์ (หมอเด็ก) เพื่อตรวจเบื้องต้น
- หากกุมารแพทย์สงสัยว่าลูกน้อยมีอาการเสี่ยงโรคหัวใจ อาจมีการส่งตัวต่อไปยัง กุมารแพทย์เฉพาะทางด้านโรคหัวใจ เพื่อตรวจวินิจฉัยต่อไป
โรคหัวใจพิการแต่กำเนิด เป็นความผิดปกติของโครงสร้างหัวใจที่เกิดขึ้นตั้งแต่ทารกอยู่ในครรภ์ ปัจจุบันด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ก้าวหน้า “การรู้เร็ว” จึงเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพสูงและช่วยให้เด็กมีคุณภาพชีวิตที่ใกล้เคียงกับคนปกติ
โรคหัวใจในเด็ก ภาวะที่พ่อแม่ควรรู้ คุณพ่อคุณแม่อย่าลืมสังเกตอาการเสี่ยงของลูกน้อย
- ⚠️ หัวใจเต้นเร็ว หายใจเร็ว
- ⚠️ มีภาวะเขียว เด็กจะมีริมฝีปาก ปลายมือ ปลายเท้าเขียว เล็บสีม่วงคล้ำ
- ⚠️ ดื่มนมน้อย เด็กดูดนมได้ช้า เลี้ยงไม่โต
- ⚠️ เหงื่อออกมาก
- ⚠️ อ่อนเพลีย
โรคหัวใจในเด็ก ถือเป็นเรื่องหนึ่งที่สำคัญซึ่งคุณพ่อคุณแม่ควรทำความเข้าใจและไม่ควรมองข้าม หากมีอาการเสี่ยงเป็นโรคหัวใจควรได้รับการตรวจวินิจฉัย รักษา และคำปรึกษาแนะนำโดยกุมารแพทย์โรคหัวใจ
