ภาวะลำไส้อุดตัน (Bowel Obstruction) คือ ภาวะฉุกเฉินอุดกั้นทางเดินอาหารที่ก้อนอุจจาระ อาหาร หรือแก๊สไม่สามารถเคลื่อนผ่านลำไส้ได้ตามปกติ ซึ่งสาเหตุที่น่ากลัวที่สุดอย่างหนึ่งก็คือ “ก้อนมะเร็งลำไส้ใหญ่” ที่โตขึ้นจนปิดกั้นช่องทางเดินอาหาร
ลำไส้อุดตันเกิดจากสาเหตุอะไร?
- มะเร็งลำไส้ใหญ่ (Colorectal Cancer) ก้อนเนื้อโตขึ้นเรื่อยๆ จนอุดตันลำไส้ ทำให้ถ่ายไม่ออก ผายลมไม่ได้
- ติ่งเนื้อขนาดใหญ่ (Polyps) ติ่งเนื้อที่เจริญเติบโตผิดปกติ ซึ่งหากปล่อยไว้มีโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็ง
- พังผืดในช่องท้อง (Adhesions) มักเกิดจากการเคยผ่าตัดช่องท้อง ทำให้ลำไส้คดงอหรือดึงรั้งจนอุดตัน
- ลำไส้กลืนกัน หรือ ลำไส้บิดขั้ว (Volvulus) ภาวะผิดปกติทางกายภาพที่ทำให้เลือดไม่ไปเลี้ยงลำไส้และเกิดการอุดตัน
4 อาการหลักของภาวะลำไส้อุดตัน
- ปวดท้องเกร็งเป็นระลอก ปวดบิดแน่นท้องเป็นพักๆ
- ท้องอืด ป่อง ตึง ท้องจะขยายใหญ่ขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ไม่ผายลม และถ่ายไม่ออก
ภาวะลำไส้อุดตันไม่ใช่เพียงอาการปวดท้องธรรมดา แต่เป็นภาวะฉุกเฉินที่ อาจอันตรายถึงแก่ชีวิต หากปล่อยไว้จนเกิดภาวะลำไส้ขาดเลือด ลำไส้เน่า หรือแตกทะลุจนติดเชื้อในกระแสเลือด ดังนั้น หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการสงสัย เช่น ปวดเกร็งท้องรุนแรง ท้องอืดตึง คลื่นไส้อาเจียนปนน้ำดี หรือไม่ถ่ายไม่ผายลมติดต่อกัน ควรรีบมาพบแพทย์เพื่อเข้ารับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้องทันที
ตรวจส่องกล้อง ช่วยให้ปลอดภัยจากโรคร้ายอย่างไร?
การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) ไม่ใช่แค่เครื่องมือ “วินิจฉัย” แต่เป็นหนึ่งในการหัตถการทางการแพทย์ ที่สามารถป้องกันการเกิดมะเร็งได้ล่วงหน้าอย่างมีประสิทธิภาพ 4 เหตุผลหลักที่การส่องกล้องช่วยปกป้องคุณจากโรคร้าย
- ตัด “ติ่งเนื้อ” ได้ทันที ก่อนกลายเป็นมะเร็ง มะเร็งลำไส้ใหญ่ส่วนใหญ่เริ่มจากติ่งเนื้อธรรมดา(Polyp) ที่ใช้เวลาเติบโต 5-10 ปี หากพบในการส่องกล้อง แพทย์สามารถใช้บ่วงคล้องตัดออกได้ทันทีโดยไม่ต้องผ่าตัดใหญ่ ช่วยหยุดโอกาสพัฒนาไปเป็นมะเร็งตั้งแต่ยังไม่เริ่ม
- ตรวจพบโรคร้ายในระยะเริ่มต้นมะเร็งระยะแรกมักไม่มีอาการแสดง หากตรวจพบตั้งแต่ระยะนี้ อัตราการรักษาหายขาดสูงเกิน 90% และเลี่ยงการเคมีบำบัด (คีโม) หรือการผ่าตัดตัดลำไส้ช่วงยาวได้
- ระบุสาเหตุที่แท้จริงของอาการผิดปกติ แยกแยะได้แน่ชัดว่าอาการท้องผูกเรื้อรัง ถ่ายเป็นเลือด หรือปวดท้อง เกิดจากพังผืด แผลอักเสบ ริดสีดวง หรือก้อนเนื้อที่เริ่มอุดตันลำไส้
- ประเมินความเสี่ยงรายบุคคล ช่วยให้แพทย์วางแผนความถี่ในการติดตามสุขภาพลำไส้ในอนาคต หากไม่พบสิ่งผิดปกติเลย สามารถเว้นการตรวจได้นานถึง 5-10 ปี
โปรแกรมตรวจส่องกล้องระบบทางเดินอาหาร
ใครบ้างที่เหมาะกับการ ตรวจส่องกล้องลำไส้?
- ผู้ที่มีอาการเตือน ขับถ่ายผิดปกติเรื้อรัง
- ลักษณะอุจจาระเปลี่ยนไป อุจจาระมีเลือดปน
- ปวดท้องผิดปกติ ปวดเกร็ง ปวดบิดเรื้อรัง หรือรู้สึกถ่ายไม่สุด
- มีประวัติคนในครอบครัวเป็น มะเร็งลำไส้
- ผู้ป่วยโรคประจำตัวที่เกี่ยวกับลำไส้ เช่น โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD), เคยมีประวัติพบติ่งเนื้อ
- ผู้ที่มีอายุ 45-50 ปีขึ้นไป แม้ไม่มีอาการ
อย่ารอให้มีอาการเตือนแล้วค่อยรักษา…การตรวจส่องกล้อง (Endoscopy) ไม่ได้มีประโยชน์เพียงแค่การหาสาเหตุของอาการป่วยเท่านั้น แต่คือ “เกราะป้องกันโรคร้ายเชิงรุก” ที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นความผิดปกติภายในระบบทางเดินอาหารได้อย่างชัดเจนและแม่นยำที่สุด ตั้งแต่ระยะที่ยังไม่มีอาการแสดง โดยเฉพาะการตรวจพบและตัด “ติ่งเนื้อ” (Polyp) ออกได้ทันที ก่อนที่ติ่งเนื้อนั้นจะพัฒนาไปเป็นมะเร็งในอนาคต เปลี่ยนการรักษาที่ยุ่งยากให้กลายเป็นเรื่องง่าย และเพิ่มโอกาสในการรักษาให้หายขาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ
แนะนำ ผู้ที่มีอายุ 50 ขึ้นไป ควรได้รับการตรวจทางทวารหนักโดยการส่องกล้องทุก ๆ 3-5 ปี ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สถาบันทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลศิครินทร์ กรุงเทพ
