เมื่อน้ำที่เราใช้มีสารหนู (Arsenic) ปนเปื้อน ผลกระทบต่อสุขภาพจะรุนแรงมากน้อยแค่ไหนขึ้นอยู่กับ ปริมาณความเข้มข้นของสารหนู ระยะเวลาที่สัมผัส และช่องทางที่ได้รับเข้าสู่ร่างกาย
สารหนูเป็นสารพิษที่ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น และไม่มีรส ทำให้เราไม่สามารถรู้ได้ด้วยตาเปล่าหรือการชิม! “สารหนู (Arsenic)” เป็นธาตุกึ่งโลหะที่พบกระจายอยู่ทั่วไปในธรรมชาติ ทั้งในอากาศ น้ำ และดิน แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่ สารหนูอนินทรีย์ (Inorganic Arsenic) ซึ่งพบในดิน น้ำ แร่ธาตุ รวมถึงเกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ มีความเป็นพิษสูงมากและจัดเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ กับ สารหนูอินทรีย์ (Organic Arsenic) ที่มักพบในอาหารทะเลอย่างปลา กุ้ง หอย ปู ซึ่งมีความเป็นพิษต่ำกว่าและร่างกายขับออกทางปัสสาวะหรือเหงื่อได้ง่ายกว่า โดยสารหนูจะเข้าสู่ร่างกายผ่านการกินอาหารหรือดื่มน้ำที่ปนเปื้อนเป็นหลัก ส่วนการสัมผัสทางผิวหนังนั้นซึมเข้าสู่ร่างกายได้น้อยมาก เว้นแต่จะสัมผัสต่อเนื่องเป็นเวลาหลายปี โดยแหล่งกำเนิดของสารหนูมาจาก 2 สาเหตุสำคัญ
- แหล่งกำเนิดตามธรรมชาติ ซึ่งเกิดจากการผุพังและสลายตัวของหินหรือแร่ธาตุตามกาลเวลา โดยเฉพาะแร่อาร์เซโนไพไรต์ที่มักพบร่วมกับแร่ดีบุกและทองคำ ทำให้สารหนูถูกปลดปล่อยลงสู่ดินและแหล่งน้ำใต้ดิน
- แหล่งกำเนิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ทั้งภาคอุตสาหกรรม เช่น การทำเหมืองแร่ โรงงานถลุงโลหะ การเผาไหม้เชื้อเพลิง และอุตสาหกรรมถนอมเนื้อไม้ รวมถึงภาคการเกษตรในอดีตที่มีการใช้ปุ๋ยเคมีและสารกำจัดศัตรูพืชที่มีสารหนูเป็นส่วนประกอบ จนเกิดการตกค้างในดินและถูกชะล้างลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติในที่สุด
(อ้างอิง: กองโรคจากการประกอบอาชีพและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมโรค)
สุขภาพจะเป็นอย่างไร? เมื่อน้ำที่เราใช้มี “สารหนู” ปนเปื้อน!
หากดื่มน้ำที่มีสารหนูปนเปื้อนในปริมาณสูงมากในครั้งเดียว หรือในระยะเวลาสั้นๆ ร่างกายจะแสดงอาการเหล่านี้…
อาการภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน
- คลื่นไส้ อาเจียนอย่างรุนแรง
- ปวดท้องบิด ท้องเสียเป็นน้ำ
- ร่างกายขาดน้ำรุนแรง
- ชาตามปลายมือปลายเท้า กล้ามเนื้ออ่อนแรง
- สับสน ปวดศีรษะ หรือชัก
- ความดันโลหิตตก หัวใจเต้นผิดจังหวะ
หากเราดื่มหรือใช้น้ำที่มีสารหนูปนเปื้อนในปริมาณต่ำถึงปานกลางติดต่อกันเป็นเวลานาน (มักใช้เวลาสะสม 5 ปีขึ้นไป) สารหนูจะเข้าไปทำลายเซลล์และอวัยวะต่างๆ และส่งผลให้มีการเหล่านี้
- ผิวหนังเปลี่ยนสี เกิดจุดด่างดำสลับจุดด่างขาว
- ผิวหนังหนาตัว
- เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งผิวหนัง, มะเร็งปอด, มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ, มะเร็งตับและไต
- มีอาการชา เจ็บแปลบเหมือนเข็มทิ่ม หรือสูญเสียความรู้สึกบริเวณมือและเท้า
- หลอดเลือดส่วนปลายตีบตัน ความดันโลหิตสูง เสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือด และโรคหลอดเลือดสมอง
- เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตับแข็ง และไตวายเรื้อรัง
- หญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับสารหนู เสี่ยงต่อการแท้งบุตร คลอดก่อนกำหนด

ขอบคุณข้อมูลจาก แพทย์หญิงวรฉัตร เรสลี อายุรแพทย์โรคติดเชื้อ ศูนย์อายุรกรรมเฉพาะทาง โรงพยาบาลศิครินทร์ กรุงเทพ




